على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

647

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

بناغ ( ban q ) ا . پ . ريسمان خام كه بر دوك پيچيده شده باشد . و دبير و نويسنده و منشى . و چون دو زن يك شوهر داشته باشند هر يك مر ديگرى را بناغ بود و وسنى و هم شوى نيز گويند . و نوعى از سبزه . و چوب خشك . و تار عنكبوت . بناقيس ( ban qis ) ع . ج بنقوس ( bonqus ) . و بناقيس الطرثوث : چيزيست كوچك كه با گياه طرثوث مىرويد . بناكر ( ben - kar ) و بناگر ( ban - gar ) ا . پ . بنا . و كارگر و معمار . بناگوش ( ben - govc ) و ( bon - govc ) ا . پ . نرمهء گوش و شقيقه و پس گوش . و بناگوش كردن ف م . : بردن ماماچه انگشت را در دهان كودك نوزاد و كام او را برداشتن . و انقياد كردن . بنام ( ban m ) ا . ع . بنان كه سرانگشت باشد . بنام ( ben m ) ص . پ . هم‌نام و دو نفر كه داراى يك اسمند يكديگر را بنام‌اند . بناميزد ! ( be - n m - izad ) پ . يعنى بنام ايزد - اين كلمه را در محل تعجب و جهت دفع چشم زخم و گاه جهت قسم و سوگند استعمال مىكنند . بنان ( ban n ) ا . ع . سرانگشت . و انگشت و يكى : بنانة . بنان ( ben n ) ع . ج بنة ( bannat ) . بنان ( bon n ) ا خ . ع . موضعى . و اسم جماعتى . بنانات ( ban n t ) ع . ج بنانة . بنانة ( ban nat ) ا . ع . يكى از بنان كه سرانگشتها و انگشتها بود . ج : بنانات . بنانة ( bon nat ) ا . ع . مرغزار پر از گياه و ا خ . قبيله‌اى - و منسوب بآنرا بنانى گويند و محله‌اى در بصره . بنانج ( ban nj ) و بنانجه ( ban nje ) ا . پ . بناغ يعنى دو زن كه يك شوهر داشته باشند هر يك مر ديگرى را بنانج و بنانجه و بناغ و هم‌شوى گويند . بناور ( bon - var ) ص . پ . هر چيز با ته و ريشه . و هر چيز ژرف و عميق . بناور ( bon var ) و ( ban var ) ا . پ . دنبل بزرگ . بناوند ( ben vand ) ا . پ . محافظت و نگاهدارى چيزى در جائى مانند آب در آب انبار و حوض . بنايان ( bann y n ) پ . ج . بنا - گل‌كاران و معماران . بناية ( ben yat ) ا . ع . نهاد و آفرينش - و استعمال آن در شرف است . بناية ( ben yat ) م . ع . بنى بناء و بناية مر . بناء . بنايق ( ban yeq ) و بنائق ( ban eq ) ع . ج بنيقة ( baniqat ) . بنبا ( banb ) ا . پ . آشى كه از بن پزند . بنبر ( banbar ) ا . پ . سپستان . بن‌بست ( bon - bast ) و بن‌بسته ( bon - baste ) ص . پ . كوچهء تنگى كه بن آن بسته و پوشيده باشد و راه دررو نداشته باشد . بنبك ( bonbok ) و ( banbak ) ا . ع . جانورى مانند دلفين . و يا يك نوع ماهى كه آدمى را دو نيم كرده از حلق فروميبرد . بنبل ( banbal ) ا . پ . هر ترشى عموما . و سيب ترش خصوصا . و خرچنگ . بنة ( bannat ) ا . ع . بوى خوش و ناخوش ج : بنان . و بوى پشكل آهوان . و ا خ . موضعى بكابل . و دهى ببغداد . و قلعه‌اى باندلس . و بنة جهنى : صحابى است . بنة ( bonnat ) ا خ . ع . جد ايوب بن سليمان رازى . بنت ( bent ) ا . ع . دختر - و مؤنث ابن نيست بلكه صيغهء جداگانه است . و در نسبت بنتى و بنوى گويند . ج : بنات ( ban t ) . و يق رايت بناتك ( بفتح التاء - يجرونه مجرى التاء الاصلية ) و بنت الارض : نوعى از سبزه . و گل و وحل . و رود كوچك و خرد . و بنت البحر و يا بنت الماء : حيوانى خيالى كه نيمهء بدنش به شكل دختر و نيمهء ديگر به شكل ماهى باشد . و بنت الجبل : صوت انعكاس . و بنت الشفة كلام و بنت العنب و يا بنت العنقود و يا بنت الكرم : شراب . و بنت العين : اشك . و بنت الفكر : زيركى . و پند . و ا . خ . شاعرى . و بنت المنية : تب . بنت ( bent ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - دختر . و بنت اجل : تب . و بنت نارين : شعله و آتش و آب جوش . بنتومه ( bantume ) ا . پ . گياهى مانند كشوث كه بر درخت زيتون و بادام و انجير پيچيده مىشود . بنتى ( bentiy ) ص . ع . منسوب به بنت يعنى دخترى . بنج ( banj ) ا . ع . گياهى مخدر و منوم . و ا خ . دهى بسمرقند . بنج ( banj ) م . ع . بنج بنجا ( از باب نصر ) : بازگرديد باصل خويش . بنج ( banj ) ا . پ . اگرچه معرب بنگ است ولى باصطلاح اطبا گياهى را گويند مخدر و از طايفهء سلانه كه بتازى سيكران و بيونانى اوسكواموس مىنامند و تخم آن معروف به بزر البنج . بنج ( benj ) ا . پ . اصل و ريشه . و نژاد و نسب . بنجاره ( banj re ) ا . پ . - مأخوذ از هندى - فروشندهء غله براى اردو .